Ontstaan  Negeri Ema Huaresi Rehung – De Reis van Drie Erfgenamen

Lang voordat buitenstaanders voet aan wal zetten in de specerijeneilanden, in het hart van de Molukken, begon het verhaal dat zou leiden tot het ontstaan van Negeri Ema. Het was rond het jaar 1100, in de groene, bergachtige binnenlanden van het grote moedereiland Seram, Nusa Ina, dat het lot van drie familieleden vorm kreeg. Drie kinderen van één moeder, verbonden door bloed maar bestemd voor verschillende paden, leefden in wat later Negeri Teluti zou heten. De oudste broer, Hatu Kau, droeg de roepnaam ‘Batu Merah’ – de Rode Steen. Zijn jongere broer, Hatu Meten, stond bekend als ‘Batu Hitam’ – de Zwarte Steen. Hun jongste zus, Hatu Putih, was ‘Batu Putih’ – de Witte Steen. Een rusteloze drang naar avontuur en de belofte van een nieuw bestaan overviel de broers. In een plechtig gebaar vertrouwden zij al hun bezittingen toe aan hun zuster en bereidden zij een epische reis voor, bestemd voor het naburige eiland Ambon.

Met hun families en volgelingen aan boord van twee machtige kora-kora-oorlogsprauwen, zeilden zij weg van de kusten van Seram. Na een reis over de onvoorspelbare Bandazee bereikten zij een groepje kleine eilandjes voor de westkust van Ambon, bekend als de ‘Nusa Telu’ of ‘Pulau Tiga’, de drie eilanden. Hier, op een eiland dat Hatala werd genoemd, rustten zij uit. Maar hun bondgenootschap hield daar op. In een dramatisch afscheid, onder de tropische zon, besloten de broers hun eigen weg te gaan. Hatu Kau, de Rode Steen, koos ervoor de baai van Ambon binnen te varen. Zijn prauw gleed over het turquoise water tot hij landde op een met palmen omzoomd strand dat Honipopu heette. Zijn volgelingen stichtten eerst een nederzetting diep in de heuvels, Kumbanguan genaamd. Maar het bloed van vissers klopte in hun aderen; zij trokken terug naar de kust en stichtten uiteindelijk het machtige Negeri Batu Merah, Hatu Kau, een plaats in de Baai van Ambon, die eeuwen later nog steeds bestaat.

Hatu Meten, de Zwarte Steen, koos een eenzamer, ruiger pad. Zijn kora kora voer langs de noordkust van Ambon, boog af naar het oosten en volgde toen de zuidelijke kustlijn in zuidwestelijke richting. Uiteindelijk vonden zij beschutting bij een afgelegen, rotsachtige baai genaamd Pantai Rupang. Op een vlakte boven de branding stichtten zij hun eerste thuis: Negeri Batu Hitam. Hier bloeide Hatumeten’s lijn, en uit zijn nageslacht werd een legendarische figuur geboren: Ading Adang Anaan Tanahatu’ila. Van jongs af aan straalde hij een bovennatuurlijke kracht, een kesaktian, uit die zo indrukwekkend was dat hij unaniem werd uitgeroepen tot Kapitan, de leider. Hij werd beschermd door twee buitengewone honden: Sapili, een roodbruine reu, en Guelder, een pikzwarte teef, beiden bezield met een scherpzinnigheid die het normale oversteeg.

Jaren gleden voorbij en Batu Hitam groeide, maar rust werd verstoord. Een bitter grensconflict met het naburige Negeri Naku Amang Dua laaide op, aangewakkerd door rondzwervende wilde zwijnen die oogsten vernielden. De grond voelde te klein voor de groeiende bevolking, de sfeer werd benauwd door strijd. Kapitan Ading Adang riep zijn raad, de Malesi-malesi, bijeen. Het besluit was pijnlijk maar definitief: zij moesten vertrekken. In een daad van immense magische kracht vervloekte de Kapitan de plek die zij moesten verlaten. Op het moment van vertrek veranderden de verlaten huizen, bezittingen en zelfs een groot grafmonument in stille, grijze rotsen – een eeuwige herinnering aan hun verleden: ‘Nooit zal ook maar iemand uit het nageslacht deze plek meer betreden‘.

De reis naar een nieuw thuis werd een ritueel voor de stam en de stamleider. Staand op de heilige grond van Batu Hitam, zwaaide Kapitan Ading Adang zijn met kracht geladen speer en slingerde hem met alle macht naar het oosten. Sapili en Guelder schoten als pijlen weg, hun sporen volgend door dicht regenwoud en over bergkammen. Na uren van spanning leidde hun gejank de volgelingen naar een plek genaamd Amangheru, bij een latere locatie van het PLN-energiebedrijf. De speer was gevonden, maar het land voelde niet goed aan – de energie klopte niet. Ontmoedigd maar niet verslagen, bereidde de Kapitan zich voor op een tweede, ultieme poging.

Dit keer richtte hij zijn blik en zijn intentie op een uitgestrekt, ongerept oerbos dat zich oostwaarts uitstrekte. Met een gebed spande hij al zijn sakti in en wierp de speer opnieuw. Weer renden de trouwe honden weg, verdwenen in het groen. Dagen gingen voorbij. Uitgeput wachtte de gemeenschap. Toen, op een ochtend gedrenkt in mist, klonk in de verte het vertrouwde, opgewonden geblaf van Sapli en Guelder. Een trilling ging door de menigte. De voorhoede rende naar het geluid en riep naar elkaar in hun oude taal: “E mae! E mae!” – “Kom! Kom!” Die kreet, vol opluchting en hoop, zou de naam worden van hun nieuwe thuis: Ema.

De plek waar de speer de aarde doorboorde, werd Amanghupung Soa Molo gedoopt – het heilige, letterlijke hart van de nieuwe nederzetting. Het omringende vruchtbare land en de bossen noemden zij Huaresi Rehung, de totemnaam van hun dorp. Zo werd Negeri Ema gesticht, ook wel Batu Hitam, in de oude taal Hatu Meten, genoemd, als erfgenaam van de eerste nederzetting. Als symbool van hun mystieke oorsprong toont de vlag van Ema tot op de dag van vandaag de twee trouwe honden, Sapili en Guelder, die in de speer van de Kapitan bijten – een eeuwige viering van leiderschap, lot en de magische band tussen mens, dier en land.

bronnen: James Tuhehay, 1986 – Topo Leimena, 2019