Home - ihuresy.com

Kennis-site EMA Huaresi Rehung

Tijdlijn voor de Molukken, Negeri Ema Huaresi Rehung en de Austronesische migratiegeschiedenis

I De Austronesische Expansie (ca. 4000 v.Chr. – 1000 v.Chr.)

4000 – 3000 v.Chr. (Neolithicum):Migratie van Austronesisch sprekende volken vanuit Zuid-China naar Taiwan. Deze groepen ontwikkelden geavanceerde zeevaarttechnologieën, zoals de kora-kora met vlerken en zeilen.
3000 – 2000 v.Chr.: De “Out of Taiwan”-migratie bereikt de Filipijnen en verspreidt zich verder naar het zuiden.
1500 v.Chr.:Aankomst van Austronesische groepen in de Molukken (Wallacea). In deze periode vindt een vermenging plaats met de aanwezige Papua-bevolking (Melanesiërs).
Taalontwikkeling: Uit het Proto-Malayo-Polynesisch ontstaat de Centraal-Malayo-Polynesische taalgroep. Dit vormt de basis voor de Bahasa Tanah (landstalen) van de Molukken.
Cultuur-historische periode: Het Neolithicum markeert de introductie van landbouw, aardewerk en de kenmerkende vierkante stenen bijlen in de archipel.

II Prehistorie en Mythische Oorsprong (vóór 1100 n.Chr.)

Laat eerste millennium n.Chr.: Ontstaan van de Batu Teong (megalithische dolmens) op Ambon. Deze monumenten markeren clanzetels (‘soa’) en weerspiegelen de Austronesische traditie van voorouderverering.
Mythische Tijd: Volgens de overlevering ligt de oorsprong van alle Molukse volken bij de berg Nunusaku op Seram (Nusa Ina). Na een grote vloed waaieren de stammen vanuit dit spirituele centrum uit over de archipel.
Oudheid: De legendarische strijd tegen Hutumuri op de Gunung Maut tussen de krijgers (Malesy) van Huaressy op de berg Lounussa vindt plaats, wat de basis vormt voor het territorium van Ema (Petuanan).

III De Reis van Drie Erfgenamen en Stichting Ema (ca. 1100 – 1500)

1100: Drie erfgenamen (Hatu Kau, Hatu Meten en hun zus Hatu Putih) verlaten Teluti (Seram) per kora-kora en reizen naar Ambon. Hatu Meten sticht uiteindelijk Negeri Batu Hitam.
Stichting van Ema: Na conflicten met Naku werpt Kapitan Ading Adang Tanihatu’ila vanuit Hausasiwa zijn speer in het oerwoud. De kreet “E mae! E mae!” (Kom! Kom!) geeft het dorp zijn naam: Negeri Ema (totemnaam: Huaresi Rehung).
14e eeuw: De Javaanse prinses Nyai Mas Kenang Eko Soetarmi bezoekt Ema namens het Majapahit-rijk. Kapitan Tanihatu’ila weigert een formeel bondgenootschap om autonomie te behouden. Zij laat de heilige Air Majapahit-bron en een spiritueel testament na.
15e eeuw: Verspreiding van de islam in de Noord- en Midden-Molukken via handelsnetwerken.

IV Koloniale Ontmoeting en Taalverandering (1512 – 1800)

1512: Portugezen arriveren in de Molukken en introduceren het katholicisme.
1602: Eerste schriftelijke vermelding van de leiders van Ema (Simao Maitimo) in VOC-bronnen.
17e eeuw: De VOC dwingt een specerijenmonopolie af. De Hongitochten vernietigen illegale plantages. Kapitan Leimena sticht de bron in Waihutete, wat leidt tot het Pela-verbond met Ameth.
Taalpolitiek (17e/18e eeuw): De VOC voert Maleis in als taal voor kerk en onderwijs. Hierdoor beginnen de oorspronkelijke landstalen (Bahasa Tanah) in christelijke dorpen zoals Ema langzaam te verdwijnen ten gunste van het Ambonees-Maleis.

V De Negentiende Eeuw en de ‘Loyale Ambonees’ (1800 – 1940)

1817: Opstand van Pattimura (Thomas Matulessy) tegen het Nederlandse bewind.
19e eeuw: Door dalende specerijenprijzen treden veel Molukkers in dienst bij het KNIL. Het beeld van de loyale ‘Oom Ambon’ ontstaat.
19e eeuw: Ontstaan van de Molukse fluitorkesten (bamboe-instrumenten) als culturele aanpassing op westerse invloeden.
1924: Karel Leimena wordt door het koloniaal bestuur aangesteld als regent (Raja) van Ema.

VI Oorlog, RMS en de Diaspora (1940 – heden)

1942 – 1945: Japanse bezetting. Molukse militairen strijden in het verzet.
25 april 1950: Proclamatie van de Republiek der Zuid-Molukken (RMS) op Ambon.
1951: Aankomst van ca. 12.500 Molukkers in Nederland. Zij worden ondergebracht in woonoorden zoals Schattenberg en Lunetten.
1970 – 1978: Radicalisering en gijzelingsacties door de tweede generatie (o.a. Wijster en De Punt).
20 oktober 2015: Het ritueel van de Cuci Negeri (waaronder de Cuci Air van Ema) en de Negeri Adat officieel erkend als Immaterieel Cultureel Erfgoed van Indonesië.
16 juni 2022: Eerste steenlegging voor de nieuwe Baileo Huaresi Rehung

DE ODYSSEE VAN HATU-METEN

De bevolking van Negeri Ema stamt af van drie voorouders: de stamvader Hatu Meten, zijn broer en zijn zus.”

Rond het jaar 1100 op Seram (Nusa Ina) woonden ze aan de Teluti Baai in Hatu Putih, vandaar trokken de twee broers weg. De zus, Hatu Putih (Batu Putih), bleef in Negeri Teluti, thans het dorp Hunisi. De broers Hatu Kau (Batu Merah) en Hatu Meten (Batu Hitam) vertrokken naar Ambon.

Hatu Kau stichtte Negeri Batu Merah bij Honipopu. Hatu Meten stichtte eerst “Negeri Batu Hitam” bij Pantai Rupang. Zijn nakomeling, de sakti Kapitan Ading Adang Anaan Tanahatuila, leidde de verhuizing naar een nieuwe plek vanwege ruimtegebrek en conflicten. Via een ritueel waarbij hij zijn speer wierp—die vervolgens werd gevonden door zijn twee magische honden, de rode Sapili en de zwarte Guelder—werd de uiteindelijke locatie bepaald: Amanghupung Soa Molo, het centrum van het huidige Negeri EMA.

De naam ‘Ema’ zou afgeleid zijn van de roep ‘E mae, mae!’ (mae is mari: ‘kom, kom’) toen de speer werd gevonden. De totemnaam van Negeri Ema is Huaresi Rehung (een verwijzing naar de bergen, het bos en de rivier Resi). De negeri lama, de oudere nederzetting bij Pantai Rupang, heette Batu Hitam, in de lokale taal Hatu Meten. De vlag van Ema bevat symbolen met sporen van de twee honden op zoek naar de speer in Amang Hupung Soa Molo

HET LAND, DE BRONNEN, WATEREN EN DORPEN

Georg Everhard Rumphius (1627-1702) beschreef Ema als “een groot dorp in de bergen 2 mijl van het fort naar het zuidoosten, ongeveer een half uur van het strand naar boven op een rotsachtige berg op een moeilijk begaanbare weg met diepe dalen”. Ten noorden van het dorp wordt het begrensd door de rivier Huwai-Inai die in de rivier Waihoka uitkomt en de grens vormt met de dorpen Kilang en Hukurila.
Het dorp Ema wordt omringd door de berg Horil en enkele heuvels zoals Tersili, Maamang en Kukusang. Het grondgebied van het dorp is 6.400 ha groot; het dorp zelf is 13 ha groot en omvat het berggebied tot aan het strand.
De woonplaatsen bevinden zich niet op vlak terrein en zijn niet ruim, maar liggen bovenop heuvels of hellingen.

Het rechtsgebied (petuanan) is als volgt begrensd:
– in het noorden door de negeri, het dorp Soya;
– in het zuiden, Hukurila aan zee;
– in het oosten, Leahari en Rutung;
– in het westen, Naku Amang Dua;
– in het zuidwesten, Kilang Samasima Latu.

Glossarium EMA Huaresi Rehung - ihuresy.com

Term	Uitleg
Adat	Het traditionele gewoonterecht dat de sociale structuur, normen, waarden en het bestuur van de Molukse samenleving regelt.
Ading Adang Anaan Tanahatu'ila	De legendarische Kapitan (krijgsheer) van Ema die de huidige locatie van het dorp bepaalde door een speer te werpen.
Air Islam	Een heilige bron onder beheer van Soa Peilani. De bron staat symbool voor de harmonie tussen christelijke en islamitische dorpen; er worden genezende krachten aan toegeschreven.
Air Majapahit	Een heilige bron in Ema, nagelaten door de Javaanse prinses Nyai Mas Kenang Eko Soetarmi als spiritueel testament.
Air Waihakkir	Heilige bron beheerd door Soa Peisina.
Air Waihau	Heilige bron beheerd door Soa Haulaki en Soa Sama Sima.
Air Waihoka	Heilige bron beheerd door Soa Haulaki en Soa Sama Sima.
Air Waihosel	Heilige bron beheerd door Soa Haulaki en Soa Sama Sima.
Air Waitepreu	Heilige bron beheerd door Soa Soalisa.
Amanghupung Soa Molo	De plek waar de geworpen speer de grond raakte; thans het ceremoniële centrum van Negeri Ema.
Ambon	Het eiland in de Molukken waar Ema ligt, onderverdeeld in de schiereilanden Hitu en Leitimor.
Ambonees-Maleis	De contacttaal die de oorspronkelijke landstalen in christelijke dorpen verving onder invloed van de VOC.
Ameth (Samasuru Amalatu)	Een dorp op Nusalaut waarmee Ema een heilig Pela-verbond heeft.
Anthonio Simao	De 5e Raja van Ema (tot 1663) met de titel Orang Kaya.
Austronesische Expansie	De prehistorische migratie van zeevarende volken die de basis vormden voor de huidige Molukse bevolking en taal.
Bahasa Tanah	De oorspronkelijke inheemse landstalen van de Molukken.
Bahasa Tanah Teluti	De lokale taal waarin de Javaanse prinses haar spirituele testament schreef.
Baileo Huaresi Rehung	Het traditionele gemeenschapshuis van de negeri, symbool voor bestuur en erfgoed.
Bantu Duka	Een sociologisch kernbegrip voor onderlinge hulpverlening en financiële steun bij overlijden.
Bantu Suka	Onderlinge steun en gezelligheid bij vreugdevolle gebeurtenissen.
Bapak Jou	De traditionele titel voor een Kepala Soa (leider van een Soa).
Batu Hitam (Hatu Meten)	"Zwarte Steen", de eerste nederzetting van de stamvader op Ambon; ook de oorspronkelijke naam van Ema.
Batu Kadera	Een heilige steen ("Stoel-steen") op de berg Horil, beschouwd als eerbetoon aan de voorouders.
Batu Karang (Pela)	Het specifieke type Pela-verbond ("Koraalrots") tussen Ema en Ameth.
Batu Merah (Hatu Kau)	"Rode Steen", een negeri op Ambon gesticht door de broer van de stamvader van Ema.
Batu Minum Air	Een heilige steen ("Steen die water drinkt") waaruit water vloeide na een speerstoot tijdens de tocht van de Javaanse prinses.
Batu Putih (Hatu Putih - Hunisi)	"Witte Steen", de plek op Seram waar de zus van de stamvaders achterbleef.
Batu Teong	Megalithische dolmens die fungeren als ceremoniële clanzetels (soa).
Benoni Tanihatu	Trad op als 'wakil' (plaatsvervanger) in de periode tot 1954.
Benyamin De Fretes	De 14e Raja van Ema (tot 1784) met de titel Orang Kaya.
Beta	Het Molukse woord voor 'ik', drager van culturele identiteit.
Centraal-Malayo-Polynesisch	De taalgroep waaruit de Molukse landstalen zijn ontstaan.
Christoffel Dias	De 16e Raja van Ema (1807–1814) met de titel Orang Kaya.
Corneles Huwae	De 30e Raja van Ema (2012–2013).
Cuci Air	Het ritueel reinigen van de heilige bronnen.
Cuci Negeri	Een jaarlijks traditioneel reinigingsritueel van de negeri, erkend als nationaal immaterieel erfgoed.
Dati (Dusun dati)	Een traditionele vorm van grondrecht waarbij landstukken eigendom zijn van een familieclan.
David de Fretes	De 4e Raja van Ema, titel Orang Kaya.
David de Fretes Telusa	De 8e Raja van Ema (actief rond 1678–1685), titel Orang Kaya.
David Dias	De 9e Raja van Ema (actief rond 1697–1700), titel Orang Kaya.
Diaspora	De grootschalige migratie en verspreiding van Molukkers, specifiek de overtocht naar Nederland in 1951.
Doesoen (Dusun)	Een (familie)tuin of landbouwperceel in het bos.
E mae!	De ceremoniële roep ("Kom! Kom!") die volgens de legende leidde tot de naam van het dorp Ema.
Elias Leimena	De 24e Raja van Ema (1920–1926), titel Orang Kaya.
Eliza Arnoldus Fretes	De 19e Raja van Ema (1844–1859), titel Orang Kaya.
Elviana Pattiasina-Maitimu (dr.)	Nazaat van Ema die aanwezig was bij de ceremoniële eerste steenlegging van het nieuwe Baileo in 2022.
Ema Parentah Pulang	De "oproep naar huis"; een groot cultureel evenement in 2012 waarbij Ema-nezen wereldwijd hun moederdorp bezochten.
Ema-fonds	Een fonds ingesteld door de vereniging Ihuresy om projecten in de moeder-negeri te ondersteunen.
Gajah Mada	De ambitieuze rijksbestierder van het Majapahit-rijk die streefde naar de vereniging van de archipel.
Gamelan (Totobuang)	Traditionele percussie-instrumenten, door de Javaanse prinses als geschenk meegebracht.
Gandong	De onverbreekbare bloedband tussen dorpen die afstammen van dezelfde oermoeder.
Gendi	Een traditionele waterkruik, vaak van edelmetaal, gebruikt als ritueel geschenk.
Gunung Horil	De berg waartegen Negeri Ema is gebouwd en waar zich heilige plaatsen bevinden.
Gunung Nunusaku	De mythische berg op Seram, beschouwd als de oorsprong van alle Molukkers.
Hatu Kau / Meten / Putih	De "Drie Erfgenamen" (Rode, Zwarte en Witte steen) die de basis vormen voor de verbondenheid tussen Ema en haar zusterdorpen.
Hausasiwa	De historische plek van waaruit Kapitan Tanahatuila zijn speer wierp om de locatie van Ema te bepalen.
Hayam Wuruk	De koning van het Javaanse Majapahit-rijk in de late 14e eeuw, onder wiens bewind de missie naar de Molukken plaatsvond.
Hongitochten	Gewelddadige inspectiereizen van de VOC om het specerijenmonopolie af te dwingen.
Horomaté	Een term voor eerbetoon of diep respect.
Hotu Mese	Het motto van Ema, wat staat voor "samen één" of onvoorwaardelijke eenheid.
Hua Maka Siliana	De mannelijke titel (Upu) behorend bij de familie Huwae (Sapariti).
Huaresi Rehung	De ceremoniële Teung-naam (totemnaam) van Negeri Ema.
Hukurila	Een naburig dorp aan zee dat de grens vormt van het petuanan van Ema.
Ihuresy	De vereniging (kumpulan) van Ema-nezen in Nederland, vernoemd naar de totemnaam van het dorp.
Ina Latu (Gouverneursvrouw)	De ceremoniële titel ('grootvrouwe') voor de echtgenote van de Gouverneur binnen de traditionele Molukse hiërarchie.
Janse Tresia Leimena	De huidige (31e) Raja van Ema (sinds 2021) met de titel Ina Latu. Zij leidde de bouw van het nieuwe dorpskantoor en Baileo in 2022.
Joasaf Dias	De 28e Raja van Ema (1954–1977), titel Orang Kaya.
Johanes Leimena	De 23e Raja van Ema (1910–1920).
Johanis Frans de Fretes	De 17e Raja van Ema (1814–1828), titel Orang Kaya.
Kaïn	Een traditionele wikkelrok, gedragen door vrouwen bij ceremoniële of bijzondere gelegenheden.
Kapitan	Een militaire leider of krijgsheer; ook de leider van een migratiegroep.
Kapitan Tanahatu Meseng	De islamitische leider van het koninkrijk Lei Hitu in het noorden van Ambon tijdens de 14e eeuw.
Karel Leimena	De 26e Raja van Ema (vanaf 1942).
Katredji	Een traditionele Molukse dans met Europese invloeden.
Kepala Soa	De leider van een Soa die de belangen van zijn groep behartigt in de Saniri.
Keris pusaka	Een heilig, vaak magisch toegeschreven zwaard of dolk dat als erfstuk fungeert.
Kilang	Een naburig dorp waarmee Ema landgrenzen deelt.
KNIL	Het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger, waarin veel Molukkers dienden voor hun komst naar Nederland.
Koli Kamar	De mannelijke titel (Upu) behorend bij de familie Dias I (Peisina/Reasa).
Koli Koli inang	De mannelijke titel (Upu) behorend bij de familie Kolibongso (Hatulapuang).
Koli Muri	De mannelijke titel (Upu) behorend bij de familie Dias II (Peisina/Reasa).
Kora-kora	Traditionele Molukse oorlogsvaartuigen gebruikt voor migratie en oorlogsvoering.
Kretek	Indonesische kruidnagelsigaretten, een symbool van culturele herkenning.
Kumpulan	Een sociale vereniging of bijeenkomst, essentieel voor de sociale cohesie in de diaspora.
Lata Tuparmahu	De mannelijke titel (Upu) behorend bij de familie Sahulata (Haulaki).
Laurens Dias	De 3e Raja van Ema, titel Orang Kaya.
Lawakanoo (berg)	Een van de bergen op Nusalaut die als oriëntatiepunt diende voor de verdwaalde kora-kora's.
Leahari	Een naburig dorp aan de oostzijde van het territorium van Ema.
Leitimor	Het zuidelijke schiereiland van Ambon waar de bergdorpen (Orang Gunung) liggen.
Liu Wate murimahu	De mannelijke titel (Upu) behorend bij de familie Sariwating (Peijpiku).
Logat EMA	Het specifieke dialect of de tongval van de bewoners van Ema.
Lomis Dias	De 10e Raja van Ema (tot 1701), titel Orang Kaya.
Losaru	Een dusun (tuin) nabij Ema waar de Javaanse prinses uitrustte en waar later een bron ontstond.
Lourenso Dias	De 7e Raja van Ema (vanaf 1664), titel Orang Kaya.
Lunetten	Een van de woonoorden (Vught) waar Molukse gezinnen na aankomst werden ondergebracht.
Maading Maadang Maanaeng	De titels/namen van de drie kapitans (Tanihatuila) die over Leitimor heersten.
Majapahit	Het historische Javaanse rijk dat invloed uitoefende op de Molukken.
Majelis Latupati	Een overkoepelend orgaan voor Raja’s dat fungeert als een modern bestuurlijk platform en "Groot Baileo".
Makan Patita	Een ceremoniële gemeenschappelijke maaltijd die de saamhorigheid versterkt.
Malesy	Traditionele krijgers of oorlogsleiders die de Kapitan ondersteunen.
Marcus Leimena	Zowel de 21e Raja (1865–1886) als de 25e Raja (1926–1942) van Ema.
Marinjo	De dorpsboodschapper die officiële mededelingen verspreidt.
Masohi	Een kernbegrip voor traditionele samenwerking en wederzijdse hulp binnen de gemeenschap.
Mata Ina	De moeders van de clan; zij worden beschouwd als de spirituele dragers van rituelen en de 'vruchtbare schoot' van de negeri.
Matheus Dias	De 15e Raja van Ema (1784–1807), titel Orang Kaya.
Mattheus Pattinipa	De 11e Raja van Ema (vanaf 1701), titel Orang Kaya.
Matthijs de Fretes	De 12e Raja van Ema (1703–1708), titel Orang Kaya.
Mena Kapitan / Mena Tukang / Mena Ila	De respectievelijke mannelijke titels (Upu) voor de families Leimena I, II en III.
Naku (Amang Dua)	Een buurdorp op Leitimor waarmee Ema een historisch conflict en later een Pela-verbond sloot.
Negeri	Een traditionele dorpsgemeenschap met eigen adat-bestuur en territorium.
Negeri Adat	Een dorp dat officieel is erkend voor het behoud van zijn traditionele wetten en rituelen.
Negeri Lama	De "oude nederzetting" (zoals Batu Hitam) voordat men naar de huidige locatie verhuisde.
Nusa Ina	"Moedereiland", de naam voor het eiland Seram als bakermat van de cultuur.
Nusantara	De archipel (huidig Indonesië) waar de Molukken deel van uitmaken.
Nyai Mas Kenang Eko Soetarmi	De Javaanse prinses die Ema bezocht en de Air Majapahit-bron stichtte.
Nyai Mas Kenang Eko Soetarmi	De Javaanse prinses uit het Majapahit-rijk die Ema bezocht om een alliantie te sluiten en de spirituele basis legde voor de Air Majapahit.
Orang Gunung	"Bergbewoners", de collectieve aanduiding voor de dorpen in het binnenland van Leitimor.
Palapa Eed (Sumpah Palapa)	De beroemde eenwordingseed van Gajah Mada om de gehele Nusantara-archipel te verenigen.
Pali Nusa huhung	De mannelijke titel (Upu) behorend bij de familie Paris (Reasa).
Paparisa	Oorspronkelijk een veldhuisje; symbolisch gebruikt als ontmoetingsplaats voor de vereniging.
Papeda	Traditioneel Moluks basisvoedsel gemaakt van sagomeel.
Patalima (De Groep van Vijf)	Een klassieke machtsstructuur geassocieerd met het mannelijke element (Ama) en een bestuurlijk model van één leider met vier delen.
Patasiwa (De Groep van Negen)	Een klassieke machtsstructuur geassocieerd met het vrouwelijke element (Ina).
Pattimura (Thomas Matulessy)	De nationale held die in 1817 een opstand leidde tegen het Nederlandse bewind.
Pela	Een heilig, vaak door bloed bezegeld verbond tussen dorpen die elkaar eeuwige hulp beloven.
Perda Provincie Maluku Nummer 14, 2005	De regionale verordening die de traditionele negeri-structuur in de provincie Maluku wettelijk erkent.
Pesij Sahursila / Pesij Selepermahu	De respectievelijke mannelijke titels (Upu) voor de families Palapesij I en II.
Petuanan	Het rechtsgebied of territorium van een negeri.
Rafael Arnoldus de Fretes	De 20e Raja van Ema (1859–1865), titel Orang Kaya.
Raja	Het traditionele dorpshoofd of de regent van een negeri.
RMS (Republiek der Zuid-Molukken)	De in 1950 geproclameerde republiek, centraal in de identiteit van de diaspora.
Rumah Tua	Het "oude huis" of stamhuis van een familieclan, waar de spirituele band met de voorouders centraal staat.
Samhoi	Een specifiek ritueel van bewassing in bergdorpen, waarbij vrouwen de spirituele onreinheid van het dorp wegwassen.
Saniri Negeri	De raad van dorpsoudsten die de Raja adviseert en toeziet op de handhaving van de adat-regels.
Saudara	Een term voor broeder/zuster of naaste bloedverwant in de gemeenschap.
Schattenberg	Het voormalige kamp Westerbork waar veel Ema-nezen na 1951 werden ondergebracht.
Sejarah	De geschiedenis of overlevering van een dorp of familie.
Seram	Het eiland van oorsprong voor de bevolking van Ema.
Simao Maitimo	De 1e gedocumenteerde Raja van Ema (vanaf 1602) met de titel Orang Kaya Camera.
Siwa Lima (Ideologie)	De moderne hoeksteen van regionale stabiliteit waarbij de waarden van Patasiwa (Ina) en Patalima (Ama) zijn samengebracht.
Siwalima	Een overkoepelende filosofie en symbool van eenheid in de Molukse cultuur.
Soa	Een bestuurslaag binnen de negeri bestaande uit verwante familieclans.
Sopi	Traditionele Molukse palmwijn, ritueel gebruikt bij ontvangsten.
Sopo Upu	Een ceremoniële uitroep van respect, geschreeuwd tijdens rituelen.
Soya	Een buurdorp van Ema op de berg Horil.
Spli (Sapili) & Guelder	De twee magische honden (rood en zwart) die de Kapitan hielpen de geworpen speer te vinden.
Symau/Simou Ema	De 2e Raja van Ema (vanaf 1637).
Tani Hatu meseng / Tani Hatu Ila	De respectievelijke mannelijke titels (Upu) voor de families Tanihatu I en II.
Tari Perisai	Een traditionele welkomst- of krijgsdans uitgevoerd met schilden.
Teung	De ceremoniële of spirituele naam van een dorp of familie.
Thomas Dias	De 6e Raja van Ema (1663–1664), titel Orang Kaya.
Timu Hatu besinang / Timu Ana koda inang / Timu Tama ela jana	De respectievelijke mannelijke titels (Upu) voor de families Maitimu I, II en III.
Tita Nahu sou	De mannelijke titel (Upu) behorend bij de familie Makatita (Torole).
Tombak	De speer; zowel een wapen als een ritueel object in de stichtingsmythe van Ema.
Totobuang	Traditionele percussie-instrumenten die deel uitmaken van het ceremoniële erfgoed.
Tupan Tupan lesi	De mannelijke titel (Upu) behorend bij de familie Tupan (Waesaru).
Uli (Verbond)	Een verbond van negeri’s dat de ceremoniële en bestuurlijke verhoudingen op Ambon bepaalt.
Uli Lima	Het verbond van de Patalima-groep in Zuid-Leitimor, waartoe Ema, Hukurila, Leahari en Rutong behoren.
Uli Siwa	Het verbond van de Patasiwa-groep in Zuid-Leitimor, waartoe Kilang, Mahia, Naku en Hatalai behoren.
Undang-Undang Nomor 6 Tahun 2014	De nationale Indonesische Wet op Dorpen die de autonomie van de Negeri Adat formeel erkent.
Upu	Een ceremoniële of respectvolle titel voor een heer of voorouder, onder meer gebruikt in de aanroeping "Sopo Upu".
Upu Latu Maluku	De traditionele titel ('grootvorst') die wordt toegekend aan de Gouverneur van de Molukken.
Vlag van Ema	De vlag met de kleuren rood en zwart, waarop de twee honden en de speer zijn afgebeeld.
Waihoka	De rivier die de grens vormt tussen Ema en de dorpen Kilang en Hukurila.
Waihutete	Een strand op het eiland Nusalaut waar, volgens de legende, een drinkwaterbron ontstond nadat Kapitan Leimena zijn speer in een rots wierp.
Waimingisil	De historische plek waar de honden van de Kapitan de speer voor de eerste maal vonden na de eerste worp vanuit Batu Hitam.
Waisaru	"Waar komt het water vandaan?", de uitroep van de omstanders op Nusalaut die leidde tot de naam van een waterstroom.
Warisan Budaya Takbenda	De officiële status van "Immaterieel Cultureel Erfgoed", toegekend aan tradities zoals de Cuci Air in Ema.
Wilhelmus Dias	De 29e Raja van Ema (1984–2011).
Zuid-Molukken (Republiek der)	Zie RMS.